Cách cha mẹ đồng hành cùng con trong mùa thi

Mùa thi không chỉ là cuộc đua điểm số mà là cuộc chiến tâm lý của con và sự bình tĩnh của cha mẹ. Bài viết chia sẻ cách cha mẹ đồng hành cùng con trong mùa thi: nói gì để con vững, làm gì để con bớt áp lực, lộ trình 14 ngày trước thi, và những điều cần tránh để giữ con không gãy tinh thần.

Mùa thi đến, nhà nào có con học cấp 3 cũng giống như bước vào một “trạng thái đặc biệt”.

Bữa cơm bớt tiếng cười.
Tiếng thở dài nhiều hơn.
Những câu hỏi quen thuộc lặp đi lặp lại: “Học chưa con?” “Làm đề đến đâu rồi?” “Thi thử được mấy điểm?”

Và có những đêm, cha mẹ nghe tiếng con trở mình, nghe tiếng bút gõ vào bàn, nghe tiếng con thở dài trong bóng tối.

Cha mẹ không ngủ nổi.

Không phải vì bài thi của cha mẹ.
Mà vì cha mẹ đang nhìn thấy cả tương lai của con… treo lơ lửng trước mắt.

Tôi viết bài này cho những người mẹ, người bố đang thương con đến nghẹn họng, nhưng đôi khi lại nói ra những câu làm con đau.
Cho những cha mẹ muốn đồng hành, nhưng không biết đồng hành kiểu gì để con vững hơn, chứ không áp lực hơn.

Và tôi muốn nói ngay một câu, để bạn đặt lại đúng vị trí của mình trong mùa thi:

Mùa thi không chỉ là cuộc thi của con. Mùa thi là bài kiểm tra sự bình tĩnh của cha mẹ.

Bạn bình tĩnh, con vững.
Bạn hoảng, con loạn.

1) Đồng hành đúng là gì? Không phải kiểm soát, mà là tạo điểm tựa

Nhiều cha mẹ nghĩ đồng hành là:

Kèm con học.

Nhắc con từng giờ.

Kiểm con từng bài.

Nhưng thật ra, đồng hành đúng trong mùa thi là 3 việc:

Giữ nhịp sống cho con không sụp.

Giữ tinh thần cho con không gãy.

Giữ chiến lược cho con không rối.

Bạn không cần trở thành giáo viên.
Bạn cần trở thành “trạm sạc”.

Đứa trẻ ra khỏi trạm sạc phải mạnh hơn, nhẹ hơn, rõ hơn.
Không phải mệt hơn.

2) Vì sao con dễ “gãy” trong mùa thi?

Con không chỉ chịu áp lực bài vở.

Con chịu áp lực vô hình:

Sợ trượt.

Sợ làm bố mẹ thất vọng.

Sợ bị so sánh.

Sợ mình cố mà vẫn không đủ.

Và nhiều con không biết nói ra. Con chuyển nỗi sợ thành:

Mất ngủ.

Đau bụng, đau đầu.

Cáu gắt.

Trì hoãn.

Cầm điện thoại để trốn.

Bạn nhìn thấy hành vi, bạn tưởng con lười.
Nhưng đằng sau nhiều hành vi là lo âu.

Nếu cha mẹ chỉ dùng mắng mỏ, con sẽ trốn sâu hơn.

3) 7 câu nói cha mẹ nên nói với con trong mùa thi

Nghe thì đơn giản, nhưng đây là những câu “cứu tâm lý” rất nhiều bạn trẻ.

“Mẹ tin con đã cố gắng.”

“Con không cần hoàn hảo. Con cần bình tĩnh.”

“Hôm nay con mệt không? Mẹ giúp con gì được?”

“Mình tập trung vào điều mình kiểm soát.”

“Kết quả quan trọng, nhưng con quan trọng hơn.”

“Nếu con sai, mình sửa. Con không một mình.”

“Thi xong, dù thế nào, mình vẫn là gia đình.”

Bạn thấy không, những câu này không làm con lười đi.
Nó làm con an.
Mà an thì mới học được.

Có câu tục ngữ rất thấm: “Một lời nói lành bằng bảy chữ vàng.”
Mùa thi, lời nói lành có thể giữ con không rơi.

4) 7 câu nói cha mẹ nên tránh, vì nó làm con tắt

Bạn tránh giúp tôi, nhất là vào buổi tối.

“Không học là đời coi như xong.”

“Bạn A học giỏi lắm, con nhìn người ta mà học.”

“Thi kiểu này trượt chắc.”

“Bố mẹ nuôi con ăn học để con làm thế này à?”

“Ngủ gì nữa, còn bao nhiêu thời gian.”

“Con học hành gì mà lười thế.”

“Con làm bố mẹ mất mặt.”

Những câu này không tạo động lực. Nó tạo sợ hãi.
Sợ hãi làm não con đóng. Đóng rồi thì học gì cũng không vào.

5) Đồng hành bằng hành động: cha mẹ cần làm gì mỗi ngày?

Bạn không cần làm nhiều. Bạn cần làm đúng.

Việc 1: Giữ nhịp ăn ngủ cho con

Nếu con ngủ sụp, cả kế hoạch ôn thi sụp theo.

Bạn giúp con:

Chốt giờ ngủ, giờ dậy ổn định.

Bữa tối nhẹ, hạn chế quá cay, quá nhiều dầu.

Uống đủ nước.

Giảm màn hình trước ngủ.

Bạn không cần hoàn hảo. Chỉ cần đều.

Việc 2: Giữ môi trường học “sạch nhiễu”

Nhiều con không thiếu ý chí. Con thiếu môi trường.

Bạn giúp con:

Bàn học gọn.

Điện thoại để xa trong giờ học.

Không bật tivi ầm ầm.

Không “họp gia đình” đúng lúc con đang căng.

Một ngôi nhà yên là một món quà.

Việc 3: Kiểm đầu ra, không kiểm từng phút

Đừng hỏi: “Học mấy tiếng rồi?”

Hỏi: “Hôm nay con làm được gì?”

Đầu ra có thể là:

1 đề luyện.

1 chuyên đề.

1 trang tổng hợp lỗi sai.

Khi con chịu trách nhiệm đầu ra, con lớn lên.
Khi bạn kiểm từng phút, con ngộp.

Việc 4: Mỗi ngày một lần “xả áp”

Chỉ 10 phút.

Bạn có thể rủ con:

Đi bộ quanh nhà.

Tắm ấm.

Ngồi uống nước, nói chuyện nhẹ.

Thở chậm 3 phút.

Đừng coi thường. Khi áp lực được xả, con học nhanh hơn.

6) Kỹ thuật “3 tầng” để cha mẹ giúp con học mà không cãi nhau

Nhiều nhà cãi nhau vì “nhắc học”. Nhắc là hỏng.

Bạn thử 3 tầng sau.

Tầng 1: Hỏi cảm xúc
“Hôm nay con mệt mức mấy trên 10?”

Tầng 2: Hỏi kế hoạch
“Mai con định học môn nào trước?”

Tầng 3: Hỏi hỗ trợ
“Con muốn mẹ hỗ trợ kiểu gì: nhắc giờ, chuẩn bị đồ ăn, hay chỉ kiểm kết quả?”

Ba tầng này khiến con có cảm giác được tôn trọng.
Được tôn trọng thì con hợp tác.

7) Lộ trình 14 ngày trước thi: cha mẹ đồng hành thế nào để con không rối?

Bạn có thể dùng lộ trình này như một “bản đồ” cho gia đình.

14–10 ngày trước thi: Chốt chiến lược

Chốt môn trọng tâm.

Chốt lộ trình luyện đề.

Chốt giờ ngủ.

Không thay đổi lớp học thêm loạn xạ.

Không nghe tin đồn.

9–5 ngày trước thi: Luyện theo lỗi sai

Không luyện tràn lan.

Mỗi đề làm xong phải chữa.

Chữa xong phải làm lại lỗi.

Đây là giai đoạn tăng điểm nhanh nhất.

Cha mẹ hỗ trợ bằng cách hỏi: “Con sai dạng gì nhiều nhất?”

4–2 ngày trước thi: Giảm tải, giữ phong độ

Giảm khối lượng.

Ôn tổng hợp.

Ngủ đủ.

Ăn nhẹ.

Tránh tranh luận trong nhà.

Bạn nhớ: gần thi không phải lúc “siết”. Gần thi là lúc “giữ”.

1 ngày trước thi: Đưa con về an toàn

Không nói chuyện điểm số.

Không nhắc tương lai.

Chỉ nói: “Mẹ tin con.”

Chuẩn bị giấy tờ, đồ dùng.

Ngủ sớm.

Bạn không cần con học thêm 10 trang.
Bạn cần con bước vào phòng thi với đầu sáng.

8) Khi con hoảng loạn, mất ngủ, đau bụng đau đầu… cha mẹ làm gì?

Bạn làm “quy trình 10 phút” này.

Bước 1: Hạ giọng, hạ ánh sáng, không hỏi dồn.

Bước 2: Thở chậm cùng con 2–3 phút, thở ra dài hơn thở vào.

Bước 3: Cho con viết ra giấy 3 điều: con lo gì, con làm được gì ngày mai, một câu trấn an.

Bước 4: Nói một câu neo: “Con đang an toàn. Mình sẽ làm từng bước.”

Cơ thể dịu thì cơn hoảng giảm.
Hoảng giảm thì mới ngủ.
Ngủ được thì mới thi tốt.

9) Điều cha mẹ cần nhớ để không biến mùa thi thành “mùa tổn thương”

Bạn có thể quên công thức toán.
Nhưng đừng quên điều này.

Con sẽ nhớ cả đời cách bạn đối xử với con trong mùa thi.

Con có thể quên điểm.
Nhưng con sẽ nhớ lời mỉa mai.
Con sẽ nhớ sự so sánh.
Con sẽ nhớ ánh mắt thất vọng.

Và ngược lại, con cũng sẽ nhớ:

Bữa cơm mẹ nấu nhẹ.

Ly nước bố để trên bàn.

Câu “mẹ tin con” nói đúng lúc con sắp gãy.

Có một câu châm ngôn nghe đơn giản mà rất sâu:

Đừng để con thắng một kỳ thi nhưng thua cả lòng tin vào chính mình.

10) Khi gia đình cần thêm một “bản đồ” để con bớt mơ hồ và bớt áp lực

Nhiều học sinh mất tinh thần trong mùa thi không phải vì học kém.
Mà vì con không thấy “mình học để làm gì”.

Con mơ hồ tương lai, nên con tê liệt.

Trong trường hợp đó, việc hướng nghiệp sớm và xác định thế mạnh, phong cách học của con giúp con có mục tiêu và động lực rõ hơn.

Nếu bạn muốn được đồng hành bài bản, bạn có thể liên hệ Tâm lý Ngọc Việt tại Vinhomes Smart City, Hà Nội.

Fanpage: https://www.facebook.com/tamlyngocviet.vn/
Hotline: 0984808019
Địa chỉ: Vinhomes Smart City, Tây Mỗ, Hà Nội

Gia đình cũng có thể tham khảo hai cuốn sách Nghề làm cha mẹ – Thấu hiểu thế giới nội tâm con trẻ và Nghề làm cha mẹ – Giúp con vượt qua khủng hoảng tuổi dậy thì để hiểu con sâu hơn trong giai đoạn áp lực và nhạy cảm.

Lời kết

Cách cha mẹ đồng hành cùng con trong mùa thi không nằm ở việc bạn nhắc con bao nhiêu lần.

Nó nằm ở việc:

Bạn giữ nhà bình an ra sao.

Bạn nói với con bằng giọng thương hay giọng dọa.

Bạn giúp con có nhịp học rõ ràng hay bạn làm con rối thêm.

Và tối nay, bạn hãy làm một việc nhỏ thôi.

Đứng trước cửa phòng con, nói nhẹ:

“Mẹ không cần con phải thắng ai cả. Mẹ cần con khỏe và bình tĩnh. Mình đi cùng nhau.”

Nhiều đứa trẻ sẽ không nói gì ngay.
Nhưng bạn sẽ thấy một điều:
Con thở ra nhẹ hơn.

Và chỉ cần con thở ra được, con đã bắt đầu có thể bước tiếp rồi.