Phạm Thành Long: Dạy con tư duy đúng là nền tảng của thành công

Có một sự thật khiến nhiều cha mẹ “đứng hình” khi tôi nói ra: bạn có thể ép con học giỏi một giai đoạn, nhưng bạn không thể ép con thành công cả đời. Thành công dài hạn không nằm ở việc con thuộc bao nhiêu công thức, mà nằm ở cách con nhìn thế giới, nhìn chính mình, và phản ứng khi đời không như ý.

Đó là lý do tôi muốn nói với bạn về một cụm từ nghe tưởng trừu tượng nhưng lại cực thực tế: tư duy đúng. Và khi nhắc đến tư duy, tôi muốn mượn góc nhìn từ Luật sư, diễn giả Phạm Thành Long, người được giới thiệu là luật sư chuyên nghiệp trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đồng thời là diễn giả truyền cảm hứng và nhà đào tạo phát triển con người. (Phạm Thành Long)

Tại sao một người làm luật và đào tạo doanh nhân lại có thứ để cha mẹ học về nuôi dạy con? Vì tư duy của người làm nghề luật thường đi thẳng vào nguyên nhân và hệ quả. Còn tư duy của một người theo đuổi kỷ luật bền bỉ lại rất giỏi biến mục tiêu thành hành động mỗi ngày. Khi hai thứ này chạm nhau, cha mẹ nhận được một bài học lớn: dạy con không phải là “nói cho con nghe”, mà là “xây cho con một hệ điều hành trong đầu” để con tự chạy đường dài.

Phạm Thành Long – vì sao phụ huynh quan tâm đến cách ông nói về tư duy?

Theo giới thiệu trên long.vn, Phạm Thành Long sinh ngày 16/09/1976 tại Hà Nội, được biết đến với vai trò luật sư và diễn giả, nhà đào tạo phát triển kinh doanh và con người, đồng thời có niềm đam mê với những môn đòi hỏi sức bền và kỷ luật như triathlon và marathon. (Phạm Thành Long)

Trên hệ sinh thái nội dung của ông, bạn sẽ gặp đi gặp lại một thông điệp: thành công không đến từ may mắn, nó đến từ kỷ luật và tư duy đúng. Và khi chuyển thông điệp này sang giáo dục con, nó trở thành một “đinh” rất sắc: đừng chỉ hỏi “con đạt gì”, hãy hỏi “con đang nghĩ như thế nào”.

Nếu tư duy sai, con đạt điểm cao vẫn có thể gãy ở tuổi trưởng thành. Nếu tư duy đúng, con có thể đi chậm hơn bạn bè một chút, nhưng đi xa và vững hơn rất nhiều.

Tư duy đúng trong nuôi dạy con thực ra là gì?

Tư duy đúng không phải là “nghĩ tích cực” kiểu tự trấn an. Tư duy đúng là cách con diễn giải vấn đề và chọn phản ứng. Nó là câu trả lời bên trong con trước những tình huống rất đời: bị điểm kém, bị bạn chê, bị thầy cô phê bình, thất bại lần đầu, bị từ chối, hoặc đơn giản là một ngày không có động lực.

Tư duy đúng giúp con có ba năng lực nền tảng.

Năng lực thứ nhất là trách nhiệm. Con hiểu kết quả đến từ lựa chọn và nỗ lực của mình, không đổ thừa hoàn cảnh, không “tại người ta”, không “tại số”.

Năng lực thứ hai là kỷ luật. Con không sống theo cảm hứng. Con hiểu có những việc phải làm ngay cả khi không thích, vì tương lai của mình.

Năng lực thứ ba là khả năng học từ sai. Con không coi sai lầm là nhục. Con coi sai lầm là dữ liệu để sửa.

Trong các bài viết về dạy con trên long.vn, thông điệp về kỷ luật và trách nhiệm được nhấn mạnh như yếu tố quan trọng giúp trẻ học tốt và tự giác, với tinh thần kỷ luật không chỉ là áp đặt mà là giúp trẻ hiểu trách nhiệm và tự thực hiện. (Phạm Thành Long)

Bạn thấy không, tư duy đúng không phải bài giảng. Nó là cái gốc. Điểm số chỉ là cành lá. Cành lá xanh mà gốc mục thì gió lớn một cái là đổ.

Vì sao nhiều đứa trẻ học tốt vẫn “lạc đường” khi lớn lên?

Vì các con được dạy kỹ năng làm bài, nhưng không được dạy kỹ năng làm người. Nghe câu này hơi nặng, nhưng tôi không nói để dọa bạn. Tôi nói để bạn tỉnh.

Một đứa trẻ có thể giỏi làm theo, giỏi đạt tiêu chuẩn, giỏi vừa lòng người lớn. Nhưng khi ra đời, đời không chấm điểm theo đáp án. Đời chấm điểm theo lựa chọn. Theo bản lĩnh. Theo năng lực giải quyết vấn đề. Theo khả năng tự đứng dậy sau cú ngã.

Nếu con chỉ quen được khen khi đạt, con sẽ sợ thử. Nếu con chỉ quen bị mắng khi sai, con sẽ giấu sai. Nếu con chỉ quen được “làm hộ”, con sẽ yếu khi phải tự làm.

Trong một số bài viết về cách dạy con trên long.vn, quan điểm cũng nhấn mạnh rằng thành tích học tập không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công, mà hạnh phúc, tư duy sáng tạo và khả năng thích nghi mới là giá trị cốt lõi để con thành công đúng nghĩa. (Phạm Thành Long)

Tư duy đúng là nền tảng vì nó giúp con mang theo một “nội lực” ổn định. Nội lực ấy không phụ thuộc vào hôm nay con đứng hạng mấy.

Cha mẹ dạy con tư duy đúng bằng cách nào?

Đây là phần nhiều người muốn nhất, và tôi sẽ nói thẳng: bạn không dạy con tư duy đúng bằng lời nói, bạn dạy con bằng môi trường bạn tạo ra.

Môi trường mạnh nhất chính là bạn, là cách bạn sống, cách bạn phản ứng, cách bạn nói chuyện khi căng thẳng, cách bạn sửa sai, và cách bạn đối diện thất bại. Con nhìn thấy hết. Và con học nhanh hơn bạn tưởng.

Dạy con tư duy đúng bắt đầu từ “tư duy của cha mẹ”

Bạn muốn con bình tĩnh, nhưng bạn nóng một cái là quát. Bạn muốn con có trách nhiệm, nhưng bạn hay đổ lỗi cho hoàn cảnh. Bạn muốn con kỷ luật, nhưng nhà mình sinh hoạt không có nhịp.

Trẻ con không nghe bạn nhiều như bạn nghĩ. Trẻ con quan sát bạn nhiều hơn bạn tưởng.

Nếu bạn muốn con tin vào kỷ luật, con phải thấy kỷ luật có thật trong nhà. Nếu bạn muốn con tin vào trách nhiệm, con phải thấy người lớn dám nhận lỗi.

Dạy con tư duy đúng bằng “kỷ luật tử tế”

Rất nhiều phụ huynh nghe chữ kỷ luật là tưởng gò bó. Nhưng điểm tinh tế nằm ở chỗ: kỷ luật không phải bạo lực. Kỷ luật là ranh giới rõ ràng và nhất quán.

Một bài viết trên long.vn về nuôi dạy con nêu rõ tinh thần rằng kỷ luật không đơn thuần là áp đặt quy tắc cứng nhắc, mà hướng trẻ tới việc hiểu trách nhiệm của mình và tự giác thực hiện. (Phạm Thành Long)

Kỷ luật tử tế là khi cha mẹ nói ít hơn nhưng làm chắc hơn. Đã hẹn 30 phút học thì đúng 30 phút. Đã thống nhất quy tắc dùng điện thoại thì người lớn cũng làm gương. Đã đặt giờ ngủ thì cả nhà tôn trọng.

Kỷ luật tử tế giúp con học tư duy đúng về cuộc sống: có quy luật, có hệ quả, có trách nhiệm, và mình làm chủ được phần của mình.

Dạy con tư duy đúng bằng cách chuyển “kết quả” thành “quá trình”

Nhiều nhà ám ảnh điểm số. Con được 10 thì vui, con được 6 thì nhà như có bão. Nhưng điều đó dạy con tư duy sai: giá trị của con phụ thuộc vào kết quả tức thời.

Tư duy đúng là tập trung vào tiến bộ. Hôm nay con làm tốt hơn hôm qua ở điểm nào. Con đã ngồi vào bàn sớm hơn chưa. Con đã biết tự kiểm tra lỗi chưa. Con đã dám hỏi khi không hiểu chưa.

Khi bạn khen đúng nỗ lực và quá trình, con học được một tư duy cực mạnh: mình có thể cải thiện bằng hành động. Đó là nền tảng của mọi thành công.

“Con nhà người ta” và cú phá hoại tư duy của trẻ

Tôi sẽ nói một câu hơi sốc nhưng rất thật: “con nhà người ta” là kẻ phá hoại tư duy của con ngay trong chính nhà bạn.

Mỗi lần bạn so sánh, bạn đang dạy con tư duy rằng mình không đủ tốt, rằng phải giống ai đó mới đáng được công nhận. Tư duy ấy tạo ra hai kiểu trẻ. Một kiểu gồng lên để làm vừa lòng. Một kiểu phản kháng và bất cần.

Không kiểu nào dẫn đến thành công bền vững. Vì thành công thật cần một con người hiểu mình, tin mình, và dám đi đường dài.

Vậy nên, muốn dạy con tư duy đúng, hãy “trục xuất” so sánh khỏi ngôn ngữ gia đình. So sánh duy nhất nên tồn tại là so sánh con hôm nay với con hôm qua.

Tư duy đúng giúp con thành công như thế nào?

Bạn muốn con thành công, nhưng thành công của con trong tương lai sẽ không chỉ nằm ở kiến thức. Nó nằm ở cách con xử lý ba thời điểm quan trọng.

Thời điểm thứ nhất là khi con không có động lực. Tư duy đúng giúp con vẫn làm điều cần làm, dù không thích.

Thời điểm thứ hai là khi con thất bại. Tư duy đúng giúp con không sụp đổ, biết rút bài học, sửa và làm lại.

Thời điểm thứ ba là khi con thành công sớm. Tư duy đúng giúp con không ảo tưởng sức mạnh, vẫn khiêm tốn, vẫn rèn luyện, vẫn trưởng thành.

Trong thế giới biến động, người thắng không phải người không bao giờ ngã, mà là người có tư duy để đứng dậy nhanh hơn, tỉnh hơn và mạnh hơn sau mỗi lần ngã.

Muốn con có tương lai sáng, hãy dạy con tư duy đúng từ hôm nay

Bạn không cần đợi con lớn mới dạy tư duy. Thực ra, bạn đang dạy tư duy cho con mỗi ngày, qua từng câu nói, từng phản ứng, từng cách bạn đối xử với chính mình và với con.

Nếu bạn muốn bắt đầu ngay hôm nay, hãy bắt đầu bằng một việc rất nhỏ nhưng rất “đúng”: khi con sai, đừng hỏi “sao con lại thế”, hãy hỏi “lần sau con sẽ làm khác đi như thế nào”.

Câu hỏi đó dạy con tư duy trách nhiệm. Nó dạy con tư duy sửa sai. Nó dạy con tư duy tiến lên. Và đó chính là nền tảng của thành công.

Bạn muốn con thành công, hãy thôi cố tạo ra một đứa trẻ chỉ biết nghe lời. Hãy tạo ra một con người có tư duy đúng, có kỷ luật, sống tử tế, có nội lực và có khả năng tự đi đường đời. (Phạm Thành Long)