Phạm Thành Long: Dạy con cách đặt mục tiêu đúng
Nếu bạn đang tìm “Phạm Thành Long dạy con cách đặt mục tiêu đúng”, có thể bạn không chỉ muốn con đạt điểm cao hơn. Bạn đang muốn một điều sâu hơn: con biết tự định hướng, biết cố gắng, biết đứng dậy sau thất bại, và quan trọng nhất là không sống kiểu “bị kéo đi” bởi mạng xã hội, bạn bè, hay những cơn hứng lên rồi tắt lịm.
Tôi gặp rất nhiều cha mẹ khổ vì con không thiếu thông minh, chỉ thiếu mục tiêu. Và cũng gặp rất nhiều đứa trẻ có mục tiêu, nhưng mục tiêu ấy sai cách, sai nhịp, sai hệ quy chiếu, nên càng cố càng mệt, càng mệt càng bỏ. Vậy “đặt mục tiêu đúng” trong nuôi dạy con thực ra là gì?
Gợi ý lớn nằm ở tinh thần mà Luật sư, diễn giả Phạm Thành Long thường nhấn mạnh: thay đổi cuộc đời không đến từ lời hứa, nó đến từ kỷ luật và hành động có hệ thống. Khi đặt mục tiêu cho con, cha mẹ cũng cần một cách tiếp cận như vậy: rõ ràng, thực tế, đo được tiến bộ, và biến mục tiêu thành thói quen. (Phạm Thành Long)
Phạm Thành Long – vì sao cách nhìn của ông giúp cha mẹ dạy con đặt mục tiêu tốt hơn?
Theo bài giới thiệu trên long.vn, Phạm Thành Long là luật sư trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đồng thời là diễn giả, nhà đào tạo phát triển kinh doanh và con người; ông sinh ngày 16/09/1976 tại Hà Nội và được nhắc đến với tinh thần bền bỉ, kỷ luật qua các hoạt động thể thao như marathon, triathlon. (Phạm Thành Long)
Tại sao một luật sư, một diễn giả lại “liên quan” đến chuyện dạy con đặt mục tiêu? Vì tư duy luật sư là tư duy nguyên nhân – hệ quả. Còn tư duy của một người rèn luyện kỷ luật dài hạn là tư duy quá trình. Hai thứ này ghép lại thành một công thức rất “đời”: muốn có kết quả, phải thiết kế được quá trình. Và với trẻ, đặt mục tiêu đúng không phải là viết một câu thật kêu, mà là tạo ra một hành trình đủ nhỏ để con đi được, đủ rõ để con không lạc, đủ tử tế để con không sợ.
Sai lầm lớn nhất của cha mẹ khi dạy con đặt mục tiêu
Nhiều nhà đặt mục tiêu cho con giống như… đặt “đơn hàng” cho vũ trụ. Con phải giỏi hơn, ngoan hơn, chăm hơn, tự giác hơn. Nghe thì hay, nhưng không có cấu trúc, không có thời hạn, không có hành vi cụ thể, và đặc biệt không có sự đồng thuận của con.
Sai lầm thứ hai là cha mẹ lấy kỳ vọng của mình làm mục tiêu của con. Bạn từng mơ học y nên giờ muốn con học y. Bạn từng tiếc vì ngày xưa không giỏi tiếng Anh nên giờ ép con “mỗi ngày 50 từ”. Mục tiêu kiểu này làm cha mẹ hăng, nhưng làm con… cạn pin. Con làm vì sợ, vì muốn yên chuyện, chứ không làm vì hiểu.
Sai lầm thứ ba là đặt mục tiêu như đặt “đích”, nhưng bỏ qua “đường”. Con muốn 9 điểm Toán, nhưng không biết mỗi ngày phải làm gì. Con muốn thi trường chuyên, nhưng lịch học và thói quen của con vẫn như cũ. Mục tiêu trở thành áp lực. Áp lực kéo dài biến thành trì hoãn. Và trì hoãn kéo dài biến thành tự ti.
Nếu bạn muốn dạy con đặt mục tiêu đúng, bạn phải chuyển từ kiểu “muốn gì” sang kiểu “làm gì mỗi ngày”. Đây là điểm rất phù hợp với tinh thần kỷ luật và làm chủ bản thân mà hệ thống nội dung trên long.vn thường nhấn mạnh. (Phạm Thành Long)
Mục tiêu đúng là mục tiêu khiến con tiến bộ mà không đánh mất chính mình
Một mục tiêu đúng không khiến con trở thành bản sao của ai. Nó khiến con trở thành phiên bản tốt hơn của chính con hôm qua. Và để làm được vậy, mục tiêu của trẻ cần thỏa 3 tiêu chí: phù hợp lứa tuổi, phù hợp năng lực hiện tại, và có thể “nhìn thấy” bằng hành vi.
Bạn hãy nhớ điều này: trẻ không sống trong tương lai xa, trẻ sống trong hôm nay. Bạn nói “cuối năm con phải…” là bạn đang nói ngôn ngữ của người lớn. Với trẻ, mục tiêu cần được bẻ nhỏ thành thứ con làm được trong 30 phút, trong một buổi chiều, hoặc trong một tuần.
Dạy con đặt mục tiêu đúng theo 3 lớp: Dài hạn, trung hạn, ngắn hạn
Bạn có thể cùng con nói về mục tiêu dài hạn như “con muốn trở thành người như thế nào”, nhưng đừng biến nó thành bài giảng đạo đức. Hãy biến nó thành một câu hỏi mở để con tự nói, tự chịu trách nhiệm với lời mình nói. Khi con nói được, bạn mới chuyển sang mục tiêu trung hạn trong 3 tháng hoặc 1 tháng: “tháng này con muốn giỏi hơn điều gì”. Và cuối cùng, mục tiêu ngắn hạn trong tuần này: “tuần này con làm 3 việc nào để tiến gần hơn”.
Lúc này, con sẽ bắt đầu hiểu: mục tiêu không phải ước mơ treo tường. Mục tiêu là việc làm có lịch.
Mục tiêu đúng phải có “dấu hiệu hành động” chứ không chỉ “dấu hiệu kết quả”
Kết quả như điểm số phụ thuộc nhiều yếu tố. Hành động thì con kiểm soát được. Thay vì “con đạt 9 điểm”, hãy cùng con chọn mục tiêu hành động: mỗi ngày làm 20 phút bài tập đúng chủ đề, mỗi tuần tự kiểm tra một đề, mỗi tối soạn cặp trong 5 phút để sáng không cuống.
Khi mục tiêu gắn với hành động, con không còn cảm giác “mình bị số phận chơi xấu”. Con thấy mình có quyền lực. Và quyền lực ấy tên là thói quen.
Cách cha mẹ đồng hành để con không bỏ cuộc giữa chừng
Mục tiêu chỉ sống được khi con có năng lượng. Và năng lượng của trẻ thường chết bởi 3 thứ: bị chê bai, bị so sánh, và bị kiểm soát quá mức.
Bạn muốn con kiên trì, đừng dập tắt con bằng câu “có thế cũng không làm được”. Bạn muốn con tự giác, đừng giám sát con như cảnh sát. Bạn muốn con có mục tiêu của riêng mình, đừng biến mục tiêu thành cách để bạn khoe với người khác.
Tinh thần “làm chủ bản thân” nhấn mạnh việc quản trị suy nghĩ, cảm xúc và hành động mỗi ngày. Với trẻ, cha mẹ chính là người “cho mượn hệ thần kinh” để con học cách quản trị cảm xúc. Khi con nản, bạn đừng vội thúc. Hãy giúp con gọi tên cảm xúc, rồi quay lại kế hoạch nhỏ nhất có thể làm ngay. (Phạm Thành Long)
Quy tắc 10 phút: cứu mục tiêu bằng một hành động nhỏ
Có những ngày con chỉ cần làm được 10 phút cũng là chiến thắng. Khi con nản, hãy nói: “Hôm nay mình chỉ làm 10 phút thôi.” Đừng coi thường 10 phút. 10 phút là cách bạn dạy con một kỹ năng sống cực lớn: vẫn làm dù không có cảm hứng.
Đây là mấu chốt của kỷ luật. Kỷ luật không phải lúc nào cũng hừng hực. Kỷ luật là vẫn làm trong ngày bình thường, ngày mệt, ngày chán.
Tạo “cảm giác tiến bộ” để con nghiện việc tốt lên
Trẻ rất cần cảm giác tiến bộ. Nếu mục tiêu không cho con thấy tiến bộ, con sẽ bỏ. Vì vậy, cha mẹ hãy giúp con nhìn thấy bước nhỏ. Hôm nay đọc nhanh hơn hôm qua. Hôm nay bớt sai chính tả. Hôm nay tự ngồi vào bàn mà không cần nhắc.
Bạn không cần khen con “giỏi quá” theo kiểu rải đường. Bạn chỉ cần ghi nhận đúng hành vi. Trẻ nghe ghi nhận đúng, não sẽ hiểu: “À, đây là điều đáng lặp lại.”
Dạy con đặt mục tiêu đúng bằng kỷ luật gia đình, không phải bằng khẩu hiệu
Có một nghịch lý: cha mẹ muốn con có mục tiêu, nhưng gia đình lại không có “nhịp”. Mỗi tối ai làm gì thì làm. Giờ ngủ trôi tuột. Bữa cơm vắng. Sáng dậy cuống. Thế thì mục tiêu của con sống kiểu gì?
Muốn con đặt mục tiêu đúng, gia đình cần có 3 chiếc neo: giờ ngủ, giờ học, và giờ kết nối. Không cần hoàn hảo. Nhưng cần ổn định. Ổn định tạo ra an toàn. An toàn tạo ra năng lượng. Năng lượng tạo ra hành động.
Và một điều quan trọng: mục tiêu của con không thể tách khỏi mục tiêu làm cha mẹ của bạn. Bạn muốn con đọc sách, hãy để con thấy bạn đọc. Bạn muốn con bớt điện thoại, hãy có “giờ không màn hình” cho cả nhà. Bạn muốn con kỷ luật, hãy cho con thấy người lớn cũng kỷ luật.
Phạm Thành Long được nhắc đến với tinh thần rèn luyện và kỷ luật bền bỉ. Cha mẹ có thể mượn tinh thần này để xây “kỷ luật gia đình” như một dạng yêu thương có hình dạng, chứ không phải yêu thương bằng lời nói. (Phạm Thành Long)
Mục tiêu đúng không làm con áp lực hơn, mà làm con tự do hơn
Một mục tiêu đúng không phải là cái vòng kim cô. Nó là chiếc la bàn. Nó giúp con biết mình đang đi đâu, và vì sao mình cần cố gắng.
Nếu bạn muốn bắt đầu ngay hôm nay, hãy làm một việc rất đơn giản: tối nay hỏi con 3 câu và lắng nghe thật sự.
Con muốn trở thành người như thế nào?
Tháng này con muốn giỏi hơn điều gì?
Tuần này con làm 1 việc nhỏ nào để tiến gần hơn?
Bạn sẽ bất ngờ vì đôi khi, con không thiếu mục tiêu. Con chỉ thiếu một người lớn biết cách hỏi, biết cách tin, và biết cách biến mục tiêu thành thói quen nhỏ mỗi ngày.
Cha mẹ nào cũng muốn con thành công. Nhưng thành công bền vững chỉ đến khi con tự biết đặt mục tiêu đúng, tự đi, tự sửa, tự đứng lên. Và bạn, bằng sự đồng hành đủ kỷ luật và đủ yêu thương, chính là người mở cánh cửa đó cho con. (Phạm Thành Long)
