Joseph Bình Dương – Làm nghề cha mẹ bằng sự tử tế-kiến thức-trách nhiệm
Joseph Bình Dương – Từ tinh thần “làm nghề bằng sự tử tế, kiến thức và trách nhiệm”, bài viết rút ra bài học nuôi dạy con dành cho cha mẹ: con không cần cha mẹ hoàn hảo, con cần cha mẹ sống có nguyên tắc, biết chịu trách nhiệm và sống tử tế ngay cả khi mệt.
Joseph Bình Dương là ai? Tôi thấy câu hỏi này không chỉ là tò mò về một con người. Nó giống như một cái cớ để chúng ta chạm vào một điều sâu hơn: trong một thời đại mà ai cũng vội, ai cũng dễ nóng, ai cũng muốn “nhanh”, thì “tử tế – kiến thức – trách nhiệm” còn có giá trị không? Và quan trọng hơn, nếu bạn là cha mẹ, bạn sẽ hiểu: đó không chỉ là giá trị nghề nghiệp. Đó là giá trị sống mà con bạn đang học mỗi ngày trong chính gia đình.
Tôi viết bài này cho cha mẹ, vì tôi nhìn thấy một thực tế khá đau đầu: nhiều gia đình đang cố dạy con “ngoan”, “giỏi”, “tự giác”, nhưng lại thiếu một nền quan trọng hơn tất cả: người lớn sống có nguyên tắc. Con không thiếu lời khuyên. Con thiếu một tấm gương đủ chân thật để bám víu vào.
Vì sao tôi chia sẻ câu chuyện “Joseph Bình Dương” cho cha mẹ?
Tôi không kể để tung hô một người. Tôi kể vì cái trục “tử tế – kiến thức – trách nhiệm” là thứ nhiều cha mẹ đang muốn con có, nhưng lại vô tình làm con đánh mất.
Bạn muốn con tử tế, nhưng bạn chua chát với chồng/vợ trước mặt con.
Bạn muốn con ham học, nhưng nhà bạn chỉ có màn hình và tiếng thở dài.
Bạn muốn con có trách nhiệm, nhưng bạn thường xuyên hứa rồi thất hứa, hoặc đổ lỗi cho hoàn cảnh.
Nghe khó chịu không? Nhưng nếu không khó chịu thì không thay đổi được.
Vậy nên, khi đọc một hành trình được định nghĩa bằng ba chữ “tử tế – kiến thức – trách nhiệm”, tôi có một câu hỏi dành riêng cho cha mẹ:
Mình đang muốn con trở thành người như thế nào, và mình có đang sống đúng như vậy không?
Joseph Bình Dương là ai, nếu nhìn từ góc độ giá trị?
Bạn có thể đọc tiểu sử của một người và thấy nghề nghiệp, danh xưng, thành tích. Nhưng với tôi, thứ đáng giá hơn là “khí chất” của hành trình mà con người ấy đã trải qua.
Một người làm nghề bằng sự tử tế thường có một đặc điểm: họ không lấy lợi ích ngắn hạn để đánh đổi niềm tin dài hạn.
Một người làm nghề bằng kiến thức thường có một đặc điểm: họ không nói bừa, không làm liều, không “đoán mò” trên cuộc đời người khác.
Một người làm nghề bằng trách nhiệm thường có một đặc điểm: họ đứng lại khi chưa đúng, sửa khi chưa đúng, và chịu hậu quả khi chưa đúng.
Và cha mẹ ạ, đây chính là ba nền tảng mà trẻ em cần để lớn lên vững vàng.
Không phải thêm một lớp học. Không phải thêm một khóa kỹ năng. Mà là nền tảng: tử tế – hiểu biết – trách nhiệm.
Sự tử tế: điều cha mẹ hay dạy con-
Tử tế không phải là “nhịn cho yên chuyện”
Nhiều cha mẹ nhầm tử tế với mềm lòng. Nhầm tử tế với im lặng chịu đựng. Nhầm tử tế với “thôi kệ đi”. Rồi chính sự nhầm đó tạo ra hai kiểu đứa trẻ:
Một kiểu bị dạy phải nhịn mãi, lớn lên thành người không biết bảo vệ mình, dễ bị bắt nạt, dễ chịu thiệt.
Một kiểu bị dạy phải hơn thua, lớn lên thành người cay nghiệt, khó xây mối quan hệ.
Tử tế đúng nghĩa không phải là để người khác chà lên mình. Tử tế là giữ được nhân cách của mình trong lúc có quyền làm điều xấu.
Con bạn sẽ không học tử tế từ lời răn dạy. Con học tử tế từ cách bạn đối xử với người xung quanh bạn: người phục vụ, với ông bà, và đặc biệt là với người bạn đời của mình.
Con học “tử tế” từ lời nói trong nhà
Bạn có thể xây một ngôi nhà đẹp, nhưng nếu trong nhà toàn là giọng mỉa mai, giọng chê bai, giọng đay nghiến, thì đó là nhà hay là chiến trường?
Nếu bạn muốn con tử tế, hãy bắt đầu từ một việc rất nhỏ: dọn sạch lời nói không tích cực trong gia đình.
Không cần phải nói quá ngọt ngào. Chỉ cần nói những lời tích cực, hay tôi còn gọi là lời nói “sạch”.
Sạch khỏi sự sỉ nhục. Sạch khỏi sự miệt thị. Sạch để không gọi “mày/tao” lúc nóng giận. Sạch để không còn những câu nói: “có mỗi việc cũng không làm được”.
Vì một câu nói độc hại có thể được lưu lại trong đầu con rất lâu.
Kiến thức: không phải để khoe, mà để cứu con khỏi sai lầm
Cha mẹ thời nay nhiều người rất chăm con, nhưng chăm sóc một cách cảm tính
Con ăn ít thì ép. Con nghịch thì mắng. Con lười thì dọa. Con điểm kém thì so sánh con với con nhà người ta. Con buồn thì bảo “có gì đâu mà buồn”.
Đó là chăm sóc. Nhưng chăm sóc kiểu phản xạ. Và phản xạ thường sinh ra hậu quả.
Kiến thức trong nuôi dạy con không phải là đọc thật nhiều sách để đi dạy đời người khác. Kiến thức là để hiểu một điều nền tảng:
Trẻ con không “hư” một cách vô cớ. Hành vi là ngôn ngữ của cảm xúc và nhu cầu.
Nếu con chống đối, có thể con đang thiếu quyền tự chủ.
Nếu con lì lợm, có thể con đang mất niềm tin.
Nếu con bùng nổ, có thể con đang quá tải.
Nếu con im lặng, có thể con đã học rằng nói ra cũng không được lắng nghe.
Cha mẹ thiếu kiến thức sẽ chỉ thấy con “hỗn”.
Cha mẹ có kiến thức sẽ nhìn thấy con đang gửi “tín hiệu” cho mình.
Kiến thức giúp cha mẹ bình tĩnh, và bình tĩnh thì cứu cả nhà
Bạn có thể yêu con rất nhiều, nhưng nếu bạn luôn hoảng sợ, con sẽ không thấy an toàn.
Người lớn càng có kiến thức, càng ít bị kéo đi bởi tin đồn, bởi “con nhà người ta”, bởi những lời phán xét vô căn cứ. Kiến thức tạo ra sự vững vàng.
Và trẻ em cần cha mẹ vững vãng hơn là cha mẹ giỏi giao tiếp.
Trách nhiệm: thứ quyết định số phận của con nhiều hơn điểm số
Nhiều cha mẹ muốn con có trách nhiệm, nhưng lại sống với tư duy nạn nhân
Bạn muốn con tự giác, nhưng bạn luôn nói “tại bố mày”, “tại mẹ mày”, “tại cô giáo”, “tại xã hội”.
Bạn muốn con nhận lỗi, nhưng khi làm điều gì đó chưa đúng thì bạn lại biện minh.
Bạn muốn con làm đến cùng, nhưng bạn hay bỏ dở giữa chừng.
Tôi nói thật: con không học trách nhiệm từ lời nhắc “con phải có trách nhiệm”. Con học trách nhiệm từ việc thấy cha mẹ chịu trách nhiệm với chính cảm xúc và hành vi của mình.
Trách nhiệm bắt đầu từ một câu nói:
“Mẹ sai rồi.”
“Bố nóng quá.”
“Bố xin lỗi vì đã nói nặng lời.”
“Giờ bố nói lại.”
Câu xin lỗi của cha mẹ không làm thấp vị thế của cha mẹ mà ngược lại nó giúp con nể phục cha mẹ và biết tôn trọng sự thật. Nó dạy con rằng con người có thể sai và vẫn đáng được yêu, miễn là biết sửa.
Bạn muốn con có trách nhiệm? Hãy cho con thấy trách nhiệm trông như thế nào trong đời sống hằng ngày.
Bài học nuôi dạy con từ sự “tử tế – kiến thức – trách nhiệm”
Dạy con tử tế bằng cách giữ nhân phẩm trong xung đột
Xung đột là điều không tránh khỏi. Cha mẹ và con chắc chắn sẽ có lúc va nhau. Vấn đề không phải là có xung đột hay không. Vấn đề là xung đột diễn ra với nhân phẩm hay với sỉ nhục.
Bạn có thể nghiêm, nhưng đừng độc.
Bạn có thể phạt, nhưng đừng làm nhục.
Bạn có thể đặt giới hạn, nhưng đừng rút tình yêu.
Con học tử tế từ cách bạn “vẫnyêu thương” ngay cả khi bạn “không đồng ý”.
Dạy con kiến thức bằng cách biến nhà thành nơi học hỏi, không phải nơi phán xét
Một gia đình mạnh không phải gia đình không có vấn đề. Một gia đình mạnh là gia đình có khả năng học tập.
Hãy để con thấy cha mẹ cũng học: đọc, học hỏi, thay đổi thói quen, sửa sai. Khi cha mẹ coi học tập là việc tự nhiên, con sẽ bớt lười. Không phải vì con bị ép, mà vì con lớn lên trong một văn hóa học hỏi.
Dạy con trách nhiệm bằng việc cho con quyền lựa chọn và hậu quả phù hợp
Đừng sống thay con. Đừng quyết định thay con mọi thứ rồi sau đó chửi con “không có trách nhiệm”.
Cho con chọn trong phạm vi an toàn.
Cho con trải hậu quả nhỏ để tránh hậu quả lớn.
Cho con cơ hội sửa sai.
Trách nhiệm không thể “nhét” vào con bằng những lời trách mắng. Trách nhiệm được hình thành khi con được tin tưởng, được giao việc và được chịu trách nhiệm về kết quả.
Nếu bạn đọc đến đây và thấy mình trong đó, tôi muốn nói với bạn một câu:
Con bạn không cần thêm lời đăn dạy. Con cần bạn sống đúng, sống gương mẫu.
Bạn có thể muốn con thay đổi ngay lập tức. Nhưng sự thật là: trẻ em thay đổi khi môi trường thay đổi. Và môi trường lớn nhất của con chính là cha mẹ.
Bạn muốn con bớt lì lợm? Hãy bớt quát tháo.
Bạn muốn con bớt nói dối? Hãy bớt đe dọa.
Bạn muốn con bớt vô trách nhiệm? Hãy ngừng ngay việc làm thay.
Vì điều này có thể cứu cả tuổi thơ của con.
Vì sao câu chuyện này đáng để cha mẹ đọc?
Vì nó nhắc chúng ta rằng: thành công không phải là làm nhanh. Thành công là làm đúng và làm bền.
Nếu bạn muốn con lớn lên thành một người đáng tin, con cần lớn lên trong một gia đình nơi người lớn:
Giữ sự tử tế như một nguyên tắc,
Coi kiến thức như một thói quen,
Và sống trách nhiệm như một lời thề danh dự.
Tối nay, bạn không cần thay đổi cả cuộc đời. Bạn chỉ cần làm một việc nhỏ : khi con phạm lỗi, trước khi quát, hãy dừng lại 3 giây, thở một hơi, rồi nói một câu rõ ràng: “Bố/mẹ không đồng ý. Và con sẽ chịu hậu quả này. Nhưng bố/mẹ vẫn yêu con.”
