Phạm Thành Long: Dạy con không ngừng học tập để trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình
Có một nỗi lo rất thật của cha mẹ thời nay: con học cả ngày mà vẫn “không vào”, còn con đã “vào” rồi thì lại dễ nản, dễ bỏ, dễ chán. Nhiều phụ huynh chạy theo thêm lớp, thêm thầy, thêm tài liệu, nhưng càng thêm thì càng mệt. Con mệt, cha mẹ mệt, và điều đáng tiếc nhất là con dần mất hứng với việc học.
Ở đây, tôi không nói “học” theo nghĩa chỉ là điểm số. Tôi nói “học” theo nghĩa rộng hơn và quan trọng hơn: khả năng tự học, tự nâng cấp, tự nhìn lại và tiến bộ suốt đời. Vì tương lai của con không phải một kỳ thi. Tương lai của con là chuỗi những giai đoạn liên tục phải học cái mới, thích nghi cái mới, và làm chủ bản thân để không bị tụt lại.
Khi nghiên cứu về Luật sư, diễn giả Phạm Thành Long, tôi nhìn thấy một thông điệp xuyên suốt: muốn đi xa, phải rèn kỷ luật và học mỗi ngày. Ông được giới thiệu là luật sư chuyên nghiệp trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đồng thời là diễn giả, nhà đào tạo phát triển kinh doanh và con người. (Phạm Thành Long) Và bên cạnh vai trò nghề nghiệp, báo chí từng nhắc đến gia đình vợ chồng ông cùng 5 người con tham gia hoạt động cộng đồng, cho thấy hình ảnh một người làm việc lớn nhưng vẫn gắn kết gia đình.
Bài viết này dành cho cha mẹ muốn một điều rất “đời” nhưng rất “đỉnh”: dạy con không ngừng học tập, để con trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, chứ không phải phiên bản của “con nhà người ta”.
Phạm Thành Long: vì sao cha mẹ có thể học từ cách ông nói về học tập?
Trong bài giới thiệu trên hệ sinh thái long.vn, Phạm Thành Long được mô tả với nền tảng nghề luật sư sở hữu trí tuệ và vai trò đào tạo, truyền cảm hứng. (Phạm Thành Long) Đặc trưng của những người như vậy là họ nhìn cuộc sống theo cấu trúc: nguyên nhân, hệ quả, thói quen, kết quả. Và đó chính là thứ cha mẹ cần khi dạy con học.
Điểm thứ hai khiến nhiều phụ huynh quan tâm là hình ảnh gia đình. Bài báo của Phụ Nữ Việt Nam năm 2019 ghi nhận gia đình vợ chồng luật sư Phạm Thành Long cùng 5 con tham gia CLB “Vì Hoàng Sa – Trường Sa thân yêu”. Dù mỗi gia đình có bối cảnh khác nhau, chi tiết này nhắc chúng ta một điều: sự nghiệp và gia đình không nhất thiết triệt tiêu nhau, nếu cha mẹ xây được “văn hóa học tập” và “văn hóa kỷ luật” ngay trong nhà.
Và khi nói đến học tập, ông cũng có các nội dung hướng dẫn thói quen đọc sách, cách đọc sách hiệu quả, cách sắp xếp việc học theo hệ thống. (Phạm Thành Long) Đó không phải những khẩu hiệu kiểu “con phải chăm”, mà là hướng tiếp cận có thể thực hành.
“Không ngừng học tập” không phải là bắt con học nhiều hơn, mà là giúp con học đúng hơn
Cha mẹ hay nhầm giữa học nhiều và học đúng.
Học nhiều thường dẫn đến quá tải. Quá tải dẫn đến chán nản. Chán nản dẫn đến đối phó. Đối phó kéo dài dẫn đến tự ti. Và tự ti là thứ giết chết động lực học tập bền vững.
Còn học đúng là học có mục tiêu rõ, có nhịp ổn định, có phản hồi, có khả năng tự đánh giá và tự điều chỉnh. Học đúng không khiến con kiệt sức. Học đúng khiến con mạnh lên.
Khái niệm “học tập suốt đời” được nhắc đến như một triết lý có giá trị bền vững, bởi thế giới thay đổi nhanh và năng lực học liên tục trở thành lợi thế cạnh tranh của mỗi người. (Báo Nhân Dân điện tử) Với trẻ em, điều đó càng đúng: con sẽ không thể “học xong” rồi sống bằng vốn cũ. Con cần học như một cách sống.
Học đúng bắt đầu từ câu hỏi: Con học để làm gì?
Nếu con học chỉ để tránh bị mắng, con sẽ học trong sợ hãi. Nếu con học chỉ để hơn bạn, con sẽ học trong căng thẳng. Nếu con học để khám phá và lớn lên, con sẽ học trong tự hào.
Cha mẹ hãy đổi câu hỏi mỗi ngày. Thay vì “hôm nay được mấy điểm”, hãy hỏi “hôm nay con hiểu thêm điều gì”, “hôm nay con đã kiên trì hơn chỗ nào”, “hôm nay con vượt qua một việc khó ra sao”. Khi bạn hỏi như vậy, bạn đang dạy con tập trung vào tiến bộ. Và tiến bộ là nhiên liệu sạch nhất cho hành trình dài.
4 trụ cột giúp con không ngừng học tập để trở thành phiên bản tốt nhất
Tôi sẽ nói thẳng: con chỉ “không ngừng học” khi trong con có một hệ thống. Không phải hệ thống sách vở, mà là hệ thống nội lực.
Trụ cột 1: Tư duy phát triển, coi sai lầm là dữ liệu
Nhiều đứa trẻ dừng học không phải vì kém, mà vì sợ sai. Sợ sai là sợ bị chê, sợ bị so sánh, sợ mất mặt. Khi sợ sai, con chọn an toàn: không thử nữa.
Muốn con học mãi, cha mẹ phải tạo một môi trường nơi sai lầm được xử lý như dữ liệu, không phải bản án. Nghĩa là con sai, cha mẹ không nhục mạ. Con sai, cha mẹ giúp con phân tích “vì sao sai” và “lần sau sửa thế nào”.
Bạn sẽ ngạc nhiên: chỉ cần cha mẹ đổi cách phản ứng với sai lầm, con sẽ dám học lại.
Trụ cột 2: Kỷ luật tử tế, biến học thành nhịp sống
Động lực giống thời tiết, còn kỷ luật giống đường ray. Con không thể dựa vào “hứng” để học suốt đời. Con phải có nhịp.
Trên long.vn có các nội dung nhấn mạnh kỷ luật bản thân như một năng lực quản lý suy nghĩ, cảm xúc, hành vi để đi đến mục tiêu dài hạn. (Phạm Thành Long) Khi áp dụng vào con trẻ, kỷ luật tử tế nghĩa là: thói quen nhỏ, lặp lại đều, không cần hoàn hảo, nhưng cần bền.
Một gia đình thông minh không tạo ra “lịch học quân đội”, mà tạo ra “nghi thức học” đơn giản. Đến giờ, con vào góc học. Không điện thoại. Học 25 phút. Nghỉ 5 phút. Lặp lại. Kết thúc bằng việc ghi lại một điều con học được. Chỉ vậy thôi, nhưng làm đều 90 ngày, con sẽ biến “học” thành bản sắc.
Trụ cột 3: Văn hóa đọc, vì đọc là cách tự học rẻ nhất và sâu nhất
Nếu bạn muốn con học suốt đời, hãy giúp con yêu đọc. Vì đọc giúp con học nhanh hơn nhà trường, học rộng hơn giáo trình, học sâu hơn những bài kiểm tra.
Phạm Thành Long có các nội dung chia sẻ về cách đọc sách hiệu quả và việc duy trì thói quen đọc, gồm cả hướng dẫn sắp xếp “tủ sách khoa học” theo nhóm để tiện học và thực hành. (Phạm Thành Long) Điều hay ở đây là: đọc không phải hành vi ngẫu hứng, đọc là một thói quen có hệ thống.
Cha mẹ không cần ép con đọc 100 trang. Cha mẹ chỉ cần làm cho đọc trở thành hoạt động “ai cũng làm trong nhà”. Mỗi tối 10 phút, cả nhà cùng cầm sách. Con nhìn thấy bạn đọc, con mới tin đọc là chuyện bình thường. Bạn bảo con đọc, nhưng bạn lướt điện thoại, con sẽ học một “chân lý” khác: đọc là hình phạt.
Trụ cột 4: Mục tiêu học tập gắn với bản thân, không gắn với so sánh
“Phiên bản tốt nhất của chính mình” nghe rất đẹp, nhưng phải biến thành cách đo lường cụ thể.
Cách đo đúng là so sánh con hôm nay với con hôm qua. Con viết rõ hơn chưa. Con tập trung lâu hơn chưa. Con bớt trì hoãn chưa. Con biết tự kiểm tra lỗi chưa. Con dám hỏi khi không hiểu chưa.
Cách đo sai là so sánh con với “con nhà người ta”. So sánh khiến con mất phương hướng, vì con chạy cuộc đua không phải của mình. Mà chạy cuộc đua của người khác thì sớm muộn cũng kiệt sức.
Cha mẹ phải làm gì để con “không ngừng học” mà không biến nhà thành áp lực?
Đây là phần quan trọng nhất: cha mẹ không chỉ dạy con học, cha mẹ dạy con cách sống.
Bạn muốn con học suốt đời, hãy cho con thấy bạn cũng học. Bạn muốn con dũng cảm, hãy cho con thấy bạn dám sửa sai. Bạn muốn con kỷ luật, hãy cho con thấy bạn có nhịp sống. Bạn muốn con đọc sách, hãy để con thấy sách nằm trên tay bạn, không chỉ nằm trên kệ.
Và hãy nhớ: kỷ luật trong gia đình không phải để kiểm soát con, mà để giải phóng con khỏi hỗn loạn. Một đứa trẻ sống trong nhịp ổn định sẽ ít cãi hơn, ít trì hoãn hơn, ít bùng nổ hơn, vì não con bớt phải “ra quyết định” liên tục.
Nếu bạn cần một điểm tựa để bắt đầu, hãy chọn đúng một thói quen học tập nhỏ nhất mà cả nhà có thể duy trì, rồi làm đến cùng. Không cần nhiều. Cần đều.
Thành công của con bắt đầu từ thói quen học tập mỗi ngày
Khi nhìn vào chân dung Phạm Thành Long qua các thông tin công khai, ta thấy một người làm nghề luật sư, làm đào tạo, và được báo chí nhắc đến trong bối cảnh gia đình có 5 con tham gia hoạt động cộng đồng. (Phạm Thành Long) Dù bạn không cần “sao chép” đời ai, bạn có thể học một nguyên lý rất đáng tiền: gia đình mạnh là gia đình có văn hóa học tập, nơi mỗi người đều tiến bộ từng ngày.
Con bạn không cần trở thành “giỏi nhất lớp”. Con cần trở thành phiên bản tốt nhất của chính con, theo đúng nhịp phát triển, đúng điểm mạnh, đúng hành trình. Và để làm được điều đó, con cần học không ngừng, nhưng học trong sự tôn trọng, trong kỷ luật tử tế, và trong cảm giác an toàn để dám sai rồi dám sửa.
Tối nay, nếu bạn muốn bắt đầu ngay, hãy làm một việc rất nhỏ: tắt màn hình 10 phút, lấy một cuốn sách, ngồi cạnh con, và cùng đọc. Không giảng. Không ép. Chỉ làm gương. Một ngày nhỏ như vậy, lặp lại đủ lâu, sẽ tạo ra một đứa trẻ lớn lên với niềm tin: học là cách mình trở nên mạnh mẽ hơn, mỗi ngày.
